Yüzde Hesaplama
Yüzde hesaplama, yüzde artış/azalış ve bir sayının yüzdesini kolayca hesaplayın.
Dört yüzde sorusu ve aralarındaki fark
Neredeyse her yüzde problemi dörtten biridir: parçayı bulmak, bütünü bulmak, oranı bulmak veya değişimi bulmak. Aynı formülü paylaşırlar, yalnızca hangi terimi çözdüğünüz değişir. Bunları karıştırmak, kendinden emin ama yanlış cevaplar üretir.
Formül
parça = bütün x (oran / 100) | oran = (parça / bütün) x 100 | bütün = parça / (oran / 100)
Yüzde "yüzde başına" demektir; %18 aslında 18/100 kesrinin başka bir yazılışıdır.
Elinizdeki hangisi, önce onu belirleyin
Parça, bütün ve oran üçlüsünden hangi ikisini bildiğinizi yazın. Eksik olan, hangi düzenlemeyi kullanacağınızı söyler.
- Parça bilinmiyor: "250'nin %18'i kaçtır?" Çarpın: 250 x 0,18 = 45.
- Oran bilinmiyor: "45, 250'nin yüzde kaçıdır?" Bölün ve ölçekleyin: 45 / 250 x 100 = %18.
- Bütün bilinmiyor: "45, neyin %18'idir?" Ondalık orana bölün: 45 / 0,18 = 250.
- Değişim bilinmiyor: "250'den 295'e artış yüzde kaç?" Farkı eski değere bölün: 45 / 250 x 100 = %18 artış.
Artış ve azalış birbirini götürmez
%20 artışın ardından %20 azalış sizi başladığınız yere döndürmez. 100'den 120'ye çıkarsınız, 120'nin %20'si 24 eder ve geriye 96 kalır. %4 aşağıdasınız.
Sebep, her yüzdenin farklı bir tabana uygulanmasıdır. %20 artışı geri almak için %16,67 azalış, %20 azalışı geri almak için %25 artış gerekir.
Kısa kural: %x artış (1 + x/100) ile çarpmaktır ve bunu geri almak 1 / (1 + x/100) ile çarpmaktır, (1 - x/100) ile değil.
Yüzde puan ve baz puan
Bir faiz oranı %4'ten %5'e çıktığında bu bir yüzde puanlık artış ve aynı zamanda yüzde 25'lik bir artıştır. İki ifade de doğrudur ve çok farklı büyüklükleri tarif eder.
Yerleşik kural şudur: iki yüzdeyi çıkararak karşılaştırırken "yüzde puan", aralarındaki göreli değişimi ifade ederken "yüzde" kullanılır.
Baz puan ise yüzde puanın yüzde biridir. 25 baz puan 0,25 yüzde puan demektir. Bu terim tam da yüzde ile yüzde puan belirsizliğini ortadan kaldırmak için vardır.
Örnek hesaplama
340 kişilik bir ekip bir yılda 391 kişiye çıkıyor ve yeni alımların %22'si mühendislik. Burada iki ayrı yüzde sorusu saklı.
Büyüme oranı: (391 - 340) / 340 x 100 = %15 artış. Mühendisliğin büyümedeki payı: 51 yeni kişinin %22'si 11,22, yani yuvarlanınca 11 kişi.
Neyi çıkaramayacağınıza dikkat edin. Mühendisliğin büyümenin %22'si olması, mühendisliğin tüm ekipteki payı hakkında hiçbir şey söylemez; iki yüzdenin tabanı farklıdır.
Yüzdelerin kesir ve çarpan karşılıkları
| Yüzde | Kesir | Ondalık | Artış çarpanı |
|---|---|---|---|
| %5 | 1/20 | 0,05 | 1,05 |
| %10 | 1/10 | 0,10 | 1,10 |
| %12,5 | 1/8 | 0,125 | 1,125 |
| %20 | 1/5 | 0,20 | 1,20 |
| %25 | 1/4 | 0,25 | 1,25 |
| %33,3 | 1/3 | 0,333 | 1,333 |
| %50 | 1/2 | 0,50 | 1,50 |
| %100 | 1/1 | 1,00 | 2,00 |
%12,5'in sekizde bir, %33,3'ün üçte bir olduğunu tanımak zihinden yapılan hesapların çoğunu kolaylaştırır.
Sıkça Sorulan Sorular
İlgili hesaplayıcılar
Kaynaklar
Son güncelleme: 2026-08-08. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır. Hukuki, tıbbi, vergi veya finansal kararlar için sonucu bir uzmana doğrulatın.